Modele, które zwracają decyzję zamiast pisma. Co to znaczy dla urzędu

We wrześniu pokazano modele AI zbudowane pod jeden cel: rozstrzygnięcie. Nie piszą tekstu, tylko dostają opis sprawy oraz pytania i zwracają decyzję o z góry ustalonym kształcie, z prawdopodobieństwem i miarą pewności. Odpowiedź przychodzi poniżej pół sekundy, a koszt pojedynczej decyzji to ułamek grosza. Dla instytucji, które przerabiają dziennie setki pism i wniosków, to zmiana w tym, co w ogóle opłaca się automatyzować.

Na czym to polega

Model odpowiada na trzy rodzaje pytań: wybór kategorii z listy, ocena na skali oraz rozstrzygnięcie tak lub nie. Wszystkie pytania do jednej sprawy liczone są równolegle, więc jedno zapytanie może naraz wskazać komórkę merytoryczną, rodzaj sprawy, pilność i to, czy pismo zawiera dane wymagające szczególnej ostrożności. Wynik jest strukturą, którą system obiegu dokumentów przyjmuje wprost, bez wyłuskiwania słów z wygenerowanego tekstu i bez ryzyka, że model odpowie w innym formacie niż poprzednio.

Gdzie to pasuje w urzędzie

Najbardziej oczywiste miejsce to wstępna dekretacja korespondencji przychodzącej i kolejkowanie wniosków według rodzaju sprawy. Dalej idzie wykrywanie spraw terminowych, oznaczanie pism, które wymagają pilnego kontaktu, oraz kontrola kompletności zgłoszenia przed przekazaniem go dalej. W każdym z tych zastosowań model nie zastępuje decyzji administracyjnej, tylko skraca drogę pisma do właściwego biurka i zdejmuje z pracowników sortowanie.

Próg pewności i odpowiedzialność

Model zawsze wskaże jakąś odpowiedź, nawet przy sprawie niejednoznacznej, i sygnalizuje to wyłącznie niską pewnością. Dlatego w instytucji publicznej sens ma tylko układ z jawnym progiem: powyżej niego dekretacja idzie automatycznie, poniżej sprawa trafia do człowieka z informacją, że system nie był pewny. Trzeba też pamiętać, że taki model nie uzasadnia wyboru, więc jeśli potrzebna jest adnotacja dla akt, musi ją przygotować inny mechanizm albo pracownik.

Zanim trafi do specyfikacji

Zachowanie tych modeli na polskich tekstach urzędowych wymaga sprawdzenia na własnym materiale, bo najsilniejszym językiem pozostaje angielski, a wyniki pokazywane przy premierze pochodzą od producenta. Osobną kwestią jest miejsce przetwarzania: treść pisma wychodzi do usługi zewnętrznej, więc przed pilotażem trzeba ustalić podstawę prawną, umowę powierzenia i zakres danych, które w ogóle mogą opuścić urząd. Dobry pierwszy krok to cichy test na kilkuset sprawach z nadaną już dekretacją i porównanie wyników z decyzją pracownika. Dopiero taka liczba pozwala rozmawiać o wdrożeniu serio.