Jak AI może pomóc przy tworzeniu lokalnego programu rewitalizacji w gminie?

AI może odciążyć Wasz zespół przy kilku żmudnych etapach tworzenia lokalnego programu rewitalizacji: przy analizie danych diagnostycznych, redakcji rozdziałów dokumentu i przygotowaniu sprawozdań z realizacji. Nie wyznaczy za Was granic obszaru rewitalizacji ani nie podejmie decyzji merytorycznych, które trafiają pod uchwałę rady gminy. Ale dobrze użyta skróci pracę nad dokumentem o kilkadziesiąt godzin.

Co wchodzi w skład LPR i gdzie jest największa robota?

Ustawa z 9 października 2015 r. o rewitalizacji narzuca konkretną strukturę dokumentu. LPR musi zawierać: szczegółową diagnozę obszaru zdegradowanego z wartościami wskaźników, delimitację obszaru rewitalizacji, opis wizji, celów i przedsięwzięć rewitalizacyjnych, system monitorowania oraz opis mechanizmu włączenia interesariuszy. Do tego dochodzi strategiczna ocena oddziaływania na środowisko. Sporo papierologii, nawet jak na standardy polskiej administracji.

W praktyce największa robota jest przy diagnozie. Trzeba zebrać dane z kilkudziesięciu źródeł: Bank Danych Lokalnych GUS, powiatowy urząd pracy, ośrodek pomocy społecznej, policja, własne systemy urzędu. Potem policzyć wskaźniki dla każdego podobszaru i opisać to słowami. Typowo wygląda to tak, że jedna osoba spędza tygodnie na arkuszach, żeby napisać rozdział, który ktoś w urzędzie marszałkowskim przejrzy w kilka minut. To nie jest zarzut, to po prostu smutna rzeczywistość dokumentów planistycznych.

Kolejna pracochłonna część to konsultacje społeczne. Ustawa wymaga włączenia interesariuszy, co w praktyce oznacza ankiety, spotkania, spacery studyjne, zbieranie uwag pisemnych, a potem przetworzenie tego wszystkiego w raport. I wreszcie samo pisanie: LPR liczy zazwyczaj od kilkudziesięciu do ponad stu stron.

Diagnoza obszaru: co AI zrobi z danymi wskaźnikowymi?

Do delimitacji obszaru zdegradowanego potrzebujecie danych na poziomie niższym niż gmina jako całość: obwodów spisowych, obrębów ewidencyjnych albo ulic. Część pochodzi z BDL GUS (bezrobocie, ubóstwo, demografia), część z własnych systemów urzędu (zaległości podatkowe, wnioski o pomoc społeczną, interwencje straży miejskiej), część spoza urzędu (dane policji, PUP).

AI nie pobierze za Was danych z BDL ani nie otworzy arkusza z powiatowego urzędu pracy. Ale gdy macie już tabele gotowe, zrobi kilka rzeczy szybciej niż człowiek:

• Opisze wyniki wskaźnikowe słowami. Podajecie: wskaźnik długotrwałego bezrobocia wynosi X%, mediana dla gminy wynosi Y%, przyjęty próg delimitacji to Z%. Dostajecie gotowy akapit do rozdziału diagnostycznego, który tylko sprawdzacie i dopasowujecie do reszty dokumentu.
• Sprawdzi spójność narracji. Czy liczby pojawiające się w tekście zgadzają się z tabelami? W dokumentach liczących sto stron to częste źródło błędów, szczególnie po kolejnych aktualizacjach i poprawkach.
• Stworzy zestawienie porównawcze. Gdy macie dane dla kilku podobszarów i chcecie pokazać, który spełnia ile kryteriów delimitacji, AI złoży z tego czytelną tabelę z komentarzem.
• Przetłumaczy dane techniczne na język zrozumiały dla mieszkańców, do wersji konsultacyjnej dokumentu albo do materiałów informacyjnych na stronę gminy.
• Zaproponuje opis karty podobszaru na podstawie zebranych danych, z podziałem na sferę społeczną, techniczną, środowiskową i przestrzenną.

Jedno zastrzeżenie. Granicę obszaru rewitalizacji wyznacza się na podstawie przekroczenia progów wskaźnikowych, ale końcowa decyzja jest merytoryczna i polityczna. AI może pomóc zwizualizować i opisać dane. Podpisać się pod uchwałą musi radny, nie model językowy.

Konsultacje społeczne: AI przy ankietach i analizie wyników

Rewitalizacja wymaga szerokich konsultacji: z mieszkańcami obszaru, przedsiębiorcami, organizacjami pozarządowymi, podmiotami publicznymi. W praktyce sprowadza się to do kilku ankiet, spotkań i zbierania uwag pisemnych. Potem ktoś musi to przetworzyć.

Przy konsultacjach AI pomaga na kilka sposobów. Po pierwsze: przygotowanie ankiety. Możecie podać AI projekt pytań i poprosić o sprawdzenie, czy pytania nie są sugerujące, czy obejmują wymagane obszary tematyczne z art. 6 ustawy, czy język jest zrozumiały dla przeciętnego mieszkańca, a nie tylko dla urzędnika.

Po drugie: synteza odpowiedzi otwartych. Gdy dostajecie dwieście formularzy z wolnym polem „jakie są główne problemy Waszej okolicy", AI może pogrupować odpowiedzi tematycznie i wskazać, co pojawiało się najczęściej. Sprawdzacie wynik, nie piszecie go od zera.

U jednego z urzędów, z którymi pracujemy, konsultacje do LPR dały ponad trzysta odpowiedzi na pytania otwarte. Bez AI ręczna analiza zajęłaby dwa dni. Z AI pierwsze zestawienie było gotowe w godzinę, a pracownik spędził kolejną godzinę na weryfikacji i uzupełnieniach. To realna różnica, nie teoria.

Po trzecie: raport z konsultacji. Ustawa wymaga, żeby raport zawierał wykaz zgłoszonych uwag i sposób ich rozpatrzenia. AI może pomóc przy redakcji tabeli z uwagami, uzasadnieniami ich przyjęcia lub odrzucenia i przy wstępie do raportu.

Jak AI pomaga przy pisaniu rozdziałów i redakcji dokumentu LPR?

Większość rozdziałów LPR ma podobną strukturę: opis stanu istniejącego, analiza problemów, opis planowanych działań, uzasadnienie. AI nadaje się do pisania takich rozdziałów na podstawie danych i notatek, które Wy już macie.

Jak to wygląda w praktyce? Zbieracie notatki z diagnozy obszaru, wklejacie do czatu z AI i prosicie o napisanie rozdziału diagnostycznego zgodnie z wymaganiami art. 15 ustawy o rewitalizacji. Dostajecie wersję roboczą, którą edytujecie i uzupełniacie o lokalny kontekst. Szybciej niż pisanie od zera, nawet dla kogoś, kto pisze sprawnie.

AI dobrze radzi sobie z:

• Sprawdzeniem spójności dokumentu, czyli czy cele szczegółowe wynikają z problemów zidentyfikowanych w diagnozie i czy wskaźniki monitorowania mają wartości bazowe i są mierzalne.
• Uproszczeniem języka w dokumentach przeznaczonych dla mieszkańców: streszczeniach, materiałach informacyjnych, postach na stronę gminy.
• Weryfikacją struktury dokumentu pod kątem wymogów ustawy. Dajecie AI listę elementów z art. 15 i prosicie o sprawdzenie, które macie, których brakuje.
• Przygotowaniem uzasadnienia do uchwały rady gminy o przyjęciu lub aktualizacji LPR.
• Redakcją opisu przedsięwzięć rewitalizacyjnych na podstawie Waszych notatek o konkretnym projekcie: nazwy zadania, podmiotów realizujących, terminu, spodziewanych efektów.

Czego AI nie zrobi za Was: nie zaproponuje konkretnych przedsięwzięć do wpisania na listę podstawową. To wymaga znajomości lokalnych potrzeb, planów inwestycyjnych i możliwości budżetowych. Może opisać projekt, który już wybraliście, ale nie wybierze go za Was.

Sprawozdania z realizacji LPR: AI przy raportowaniu co dwa lata

LPR to nie jednorazowy dokument. Ustawa wymaga regularnego raportowania z realizacji i przeglądu programu. Większość gmin składa raporty do urzędu marszałkowskiego co dwa lata.

System monitorowania to tabela wskaźników z wartościami bazowymi i docelowymi. Wskaźniki produktu, rezultatu i oddziaływania. Po dwóch latach trzeba zebrać aktualne wartości ze wszystkich jednostek zaangażowanych w realizację, zestawić z wartościami docelowymi i napisać narrację. W teorii prosto. W praktyce dane trzeba zebrać z kilku jednostek, a pisanie uzasadnień do odchyleń zajmuje czas.

AI skraca tę pracę przy:

• Redakcji rozdziału opisowego na podstawie tabeli z wartościami wskaźników i Waszych notatek o tym, co się realizowało w danym roku.
• Identyfikacji wskaźników, które odbiegają od harmonogramu, i przygotowaniu projektu wyjaśnień do raportu.
• Przygotowaniu projektu uchwały o aktualizacji LPR, gdy zachodzi konieczność zmiany zakresu przedsięwzięć albo listy projektów uzupełniających.

Od czego zacząć w Waszej gminie?

Zacznijcie od etapu, który teraz sprawia Wam najwięcej pracy. Zbieracie dane diagnostyczne i układacie tabele ze wskaźnikami? Gdy to skończycie, wklejcie jedną tabelę do AI i poproście o opis tekstowy dla jednego podobszaru. Sprawdźcie, jak dobrze AI rozumie Wasze dane i czy wynik nadaje się do dokumentu po drobnych poprawkach. Jeśli tak, przeprowadźcie przez to samo pozostałe podobszary.

Jesteście po konsultacjach i macie stosy wyników ankiet? Zacznijcie od syntezy odpowiedzi otwartych. To zazwyczaj najbardziej czasochłonna część i jednocześnie ta, gdzie AI przynosi największą ulgę.

Piszecie lub aktualizujecie dokument? Stwórzcie sobie szablon rozdziału z nagłówkami i wymaganymi elementami, dajcie go AI razem z danymi i poproście o wersję roboczą. Potem edytujecie.

W każdym przypadku obowiązuje jedna zasada: AI przygotowuje projekt, człowiek weryfikuje i zatwierdza. W dokumentach planistycznych, które trafiają pod uchwałę rady, nie ma miejsca na nieweryfikowane treści. I nie tylko ze względów formalnych: AI czasem myli się przy liczbach albo tworzy zdania, które brzmią dobrze, a mówią coś nieprecyzyjnego.

Chcecie sprawdzić, jak AI może realnie odciążyć Wasz referat przy LPR albo innym dokumencie planistycznym? Zróbcie z nami bezpłatny audyt i zobaczcie, które etapy w Waszym urzędzie warto zautomatyzować. Jeśli chcecie zobaczyć, jak inne gminy i urzędy już z tego korzystają, zajrzyjcie do naszych realnych wdrożeń.