Praktyka

Czy AI może pomóc przy naliczaniu diet radnych i rozliczeniu kosztów wyjazdów w gminie?

Naliczanie diet radnych i rozliczanie kosztów wyjazdów to miesięczna praca z wieloma listami obecności i wyjątkami. Sprawdź, co konkretnie może przejąć AI.

⏱ 8 min czytania · 📅 19.11.2026 · 👁 19 wyświetleń

Tak, AI może pomóc przy naliczaniu diet radnych i rozliczaniu kosztów wyjazdów. Konkretnie: przyspieszy zebranie danych z list obecności, przeliczenie kwot według uchwały rady gminy i przygotowanie projektu zestawienia do wypłaty. Decyzja o zatwierdzeniu listy i wysłaniu dyspozycji do skarbnika zostaje po Waszej stronie, bo to Wy odpowiadacie za prawidłowość każdego wiersza.

Skąd biorą się kłopoty z rozliczeniem diet radnych?

Formalnie proces wygląda prosto. Rada uchwala wysokość diety. Radny pojawia się na sesji lub posiedzeniu komisji. Ktoś sprawdza listę obecności, mnoży przez właściwy przelicznik i wystawia dyspozycję wypłaty.

W praktyce robi się to co miesiąc, dla kilkunastu lub kilkudziesięciu radnych, z wieloma komisjami naraz. I pojawiają się wyjątki. Typowo wygląda to tak, że w jednym miesiącu jest sesja plenarna, trzy posiedzenia stałych komisji, jedna nadzwyczajna i wyjazdowe posiedzenie komisji rewizyjnej w jednostce organizacyjnej gminy. Do tego jeden radny uczestniczył zdalnie, inny wyszedł przed końcem sesji, a kolejny złożył wniosek o zmianę konta bankowego tuż przed wypłatą.

Każdy z tych przypadków wymaga sprawdzenia w uchwale o dietach, decyzji i krótkiego uzasadnienia do akt. U jednego z urzędów gminy, z którymi pracujemy, radny był nieobecny na jednej sesji, ale tej samej nocy wyjeżdżał na delegację służbową zleconą przez radę. Ustalenie, czy dieta mu przysługuje i w jakiej części, zajęło więcej czasu niż obliczenie wszystkich pozostałych radnych razem.

Najczęstsze utrudnienia, z jakimi borykają się urzędy:

  • Wiele list obecności z różnych posiedzeń w jednym miesiącu, często w formacie papierowym lub zeskanowanym PDFie.
  • Różne stawki dla przewodniczącego, wiceprzewodniczącego i pozostałych radnych, a niekiedy też dla przewodniczących komisji stałych.
  • Zasady potrącenia za nieobecność zapisane w uchwale niespójnie albo z wyjątkami, które wymagają interpretacji.
  • Koszty podróży do siedziby rady rozliczane na podstawie oświadczeń radnych, z przeliczeniem kilometrów według stawki z rozporządzenia lub z odrębnej uchwały.
  • Termin wypłaty narzucony przez harmonogram przelewów skarbnika: zestawienie musi być gotowe do konkretnej daty każdego miesiąca.

Co AI konkretnie przejmuje w tym procesie?

Zacznijmy od tego, co naprawdę przyspiesza, bo tu nie chodzi o ogólnikowe obietnice.

Czytanie list obecności i budowanie zbiorczego zestawienia. Jeśli macie skany lub pliki PDF z podpisami radnych, AI odczyta, kto był, a kogo nie było, i zbierze to w jedną tabelę. Zamiast przekopywać się przez siedem dokumentów PDF osobno, dostajecie gotową tabelkę do weryfikacji. Sam odczyt nie zastępuje oryginalnych list, ale redukuje czas ręcznego przepisywania do minimum.

Przeliczanie kwot według uchwały. Dajecie AI wyciąg z uchwały rady gminy w sprawie diet (tabelę stawek, zasady potrąceń) i zestawienie obecności. AI przygotowuje projekt listy wypłat z wyliczonymi kwotami dla każdego radnego. Weryfikujecie liczby, a nie liczycie od zera. Dla urzędów z dużą radą, gdzie komisji jest kilka, to największa oszczędność czasu w całym cyklu miesięcznym.

Dobry prompt wygląda mniej więcej tak: "Na podstawie załączonego zestawienia obecności i poniższej tabeli stawek z uchwały nr X/RRRR przygotuj zestawienie diet dla każdego radnego za miesiąc Y. Dla każdego radnego podaj: liczbę sesji, liczbę posiedzeń komisji, łączną kwotę diety, ewentualne potrącenia z podaniem podstawy z uchwały." AI zwraca tabelę, Wy sprawdzacie, czy liczby się zgadzają.

Interpretacja wyjątków z odwołaniem do uchwały. Opisujecie sytuację wyjątkową i dajecie AI treść uchwały. AI wyjaśnia możliwe interpretacje zapisu i przygotowuje krótkie uzasadnienie do dokumentacji. Nie podejmuje decyzji: wskazuje, jak czytać przepis, a ostatnie słowo macie Wy.

Koszty podróży. Radni składają oświadczenia o przebyciu trasy do siedziby rady. AI może przeliczać kilometry razy obowiązującą stawkę, sprawdzać spójność deklarowanych odległości dla poszczególnych radnych i przygotować zestawienie zbiorcze. Ostateczna weryfikacja należy do pracownika odpowiedzialnego za finanse.

Projekt dokumentu do zatwierdzenia. AI przygotowuje gotowy projekt zestawienia w tabeli: imię i nazwisko radnego, funkcja, liczba sesji, liczba posiedzeń komisji, kwota diety, ewentualne potrącenia. Dopisujecie podpis, zatwierdzacie i gotowe.

Czego AI za Was nie zrobi?

Tu nie ma miejsca na złudzenia. Kilka rzeczy zostaje po stronie człowieka i tak powinno zostać.

AI nie potwierdzi, że radny był na sesji. To wynika z oryginalnej listy z podpisem lub z protokołu z głosowania. AI przetwarza to, co mu dacie, więc jeśli lista obecności zawiera błąd, AI go powieli i policzy na tej podstawie.

AI nie zatwierdzi listy wypłat. To robi skarbnik albo osoba wskazana zarządzeniem wójta lub burmistrza.

AI nie wyśle przelewu. Dyspozycja wypłaty wychodzi z systemu finansowo-księgowego. AI przygotuje zestawienie, ale wprowadzenie danych do systemu robimy my.

AI nie będzie pamiętać poprzednich miesięcy bez zbudowania narzędzia z bazą danych. Każde rozliczenie zaczynacie od nowych dokumentów. Można to rozwiązać narzędziem zintegrowanym z portalem, gdzie historia miesięcy jest zapisana, ale to dodatkowy krok wymagający budowy osobnego modułu.

Jakie dokumenty musicie zebrać przed pierwszym użyciem?

Bez kompletnych danych wejściowych AI zwróci projekt z lukami. Lepiej poświęcić kwadrans na zebranie dokumentów niż weryfikować każdy wiersz od nowa.

  • Uchwałę rady gminy w sprawie diet z aktualną tabelą stawek i zapisami o potrąceniach za nieobecność.
  • Wykaz posiedzeń w danym miesiącu z datami, rodzajem posiedzenia (sesja plenarna, która komisja stała, komisja nadzwyczajna) i informacją, czy było zdalnie czy stacjonarnie.
  • Listy obecności z każdego posiedzenia lub wyciągi z protokołów z listą radnych obecnych i nieobecnych.
  • Oświadczenia o kosztach podróży, jeśli gmina je refunduje, z podaną odległością i miejscem zamieszkania radnego.
  • Aktualny wykaz funkcji: kto jest przewodniczącym rady, kto wiceprzewodniczącym, kto przewodniczącymi poszczególnych komisji, bo stawki często się różnią między funkcjami.

Warto też sprawdzić, czy uchwała o dietach nie była zmieniana w ciągu ostatnich miesięcy. Zdarza się, że archiwalna wersja trafia do AI i cały projekt liczy się według starych stawek. Prosta pomyłka, ale uciążliwa w korekcie.

Diety radnych a RODO: na co uważać?

Imiona i nazwiska radnych to dane osobowe. Listy obecności, oświadczenia o kosztach, zestawienia wypłat to dokumenty, które te dane zawierają. Obowiązuje Was ten sam reżim, co przy każdym innym procesie kadrowo-finansowym.

Jeśli korzystacie z ogólnodostępnych narzędzi AI w chmurze bez biznesowej umowy, na przykład z darmowego lub prywatnego konta w ChatGPT, nie wgrywajcie skanów oryginalnych list z podpisami i nie wpisujcie pełnych danych osobowych radnych. Dane osobowe można przetwarzać tylko w narzędziach, z którymi gmina podpisała umowę powierzenia przetwarzania danych osobowych.

Bezpieczna ścieżka to albo anonimizacja (przekazujecie AI tabelę z numerami zamiast nazwisk, a scalenie robicie sami), albo korzystanie z portalu AI przygotowanego dla Waszego urzędu z gotową umową powierzenia. Wtedy możecie wgrywać dokumenty bez obaw.

Warto przy tym zapytać Waszego IOD, czy proces naliczania diet przez AI wymaga osobnego wpisu do rejestru czynności przetwarzania. Typowo tak, jeśli to nowe narzędzie przetwarza dane radnych w sposób automatyczny, nawet pomocniczo.

Jak zacząć i nie spalić pierwszego podejścia?

Zanim wdrożycie AI do rzeczywistego rozliczenia, przetestujcie go na historycznym miesiącu, który już zamknęliście i wypłaciliście. To nic nie kosztuje, a daje pewność, że wyniki są wiarygodne.

Weźcie dokumenty z zamkniętego, spokojnego miesiąca (bez wyjątków, bez nadzwyczajnych sesji). Dajecie AI uchwałę o dietach i zestawienie obecności. Sprawdzacie, czy wyliczone kwoty zgadzają się co do grosza z tym, co faktycznie wypłaciliście.

Jeśli wynik się zgadza, powtórzcie test na miesiącu z jednym lub dwoma wyjątkami: ktoś był nieobecny, ktoś uczestniczył zdalnie. Sprawdźcie, jak AI radzi sobie z niejednoznacznymi zapisami w uchwale. Dobry wynik to taki, gdzie AI zaznacza wątpliwość i pyta Was o interpretację, zamiast milcząco przyjąć jedną opcję.

Przez pierwsze dwa, trzy rzeczywiste rozliczenia weryfikujcie każdy wiersz ręcznie, nawet jeśli testy historyczne były bezbłędne. Listy obecności z różnych komisji bywają przygotowane różnie i to może wpłynąć na odczyt. Sprawdzacie nie tylko liczby, ale też to, jak AI reaguje na dokumenty o różnym formacie.

Gdy zaufacie wynikom, możecie skrócić weryfikację do przypadków z wyjątkami i do sumy kontrolnej całej listy. Reszta staje się kontrolą, a nie liczeniem od nowa.

Chcecie zobaczyć, jak taki proces funkcjonuje u innych jednostek samorządowych? Zajrzyjcie do realnych wdrożeń. A jeśli nie wiecie, które procesy w Waszym urzędzie są gotowe na AI już teraz, umówcie się na bezpłatny audyt. Sprawdzimy to razem i wskażemy, od czego zacząć bez ryzyka.

Najczęstsze pytania

Czy AI może samodzielnie naliczyć diety radnych bez sprawdzania przez człowieka?

Nie powinno. AI przygotuje projekt zestawienia na podstawie danych, które mu dacie, ale każdy wynik wymaga weryfikacji przez osobę odpowiedzialną w urzędzie. Błąd w danych wejściowych przekłada się wprost na błędną kwotę wypłaty.

Czy gmina musi mieć podpisaną umowę z dostawcą AI, żeby rozliczać diety radnych przez AI?

Tak, jeśli przetwarzacie w narzędziu AI dane osobowe radnych, czyli imiona, nazwiska i kwoty. Wymaga to umowy powierzenia przetwarzania danych osobowych z dostawcą narzędzia. Sprawdźcie to z Waszym IOD przed pierwszym użyciem.

Czy AI może pomóc, gdy uchwała rady gminy w sprawie diet jest niejednoznaczna?

Może pomóc zrozumieć zapis. Opisujecie sytuację i dajecie AI treść uchwały, AI wyjaśnia możliwe interpretacje i wskazuje lukę. Ale to Wy i radca prawny gminy decydujecie, jak niejednoznaczny przepis zastosować w konkretnym przypadku.

Co z radnymi, którzy uczestniczyli w posiedzeniu zdalnie: czy AI wie, jak ich rozliczyć?

AI zastosuje zasady z uchwały, o ile są tam zapisane. Jeśli uchwała milczy o uczestnictwie zdalnym, AI powinno zasygnalizować tę lukę, a nie domyślać się rozstrzygnięcia. Interpretacja należy wówczas do Was i radcy prawnego.

Ile czasu zajmuje pierwsze wdrożenie AI do rozliczania diet radnych?

Test na jednym historycznym miesiącu to zazwyczaj kilka godzin pracy z dokumentami. Pierwsze rzeczywiste rozliczenie z pomocą AI można przeprowadzić już w kolejnym cyklu miesięcznym, zachowując pełną ręczną weryfikację na początku.

Opracowanie: zespół redAi z wykorzystaniem narzędzi AI.

Bezpłatny audyt

Chcecie sprawdzić, jak AI rozwiąże to u Was?

Bezpłatny audyt potrzeb i pokaz działającego wdrożenia. Bez zobowiązań.

Może Was też zainteresować