Czy AI może pomóc przy pisaniu projektów uchwał rady gminy?

AI może realnie przyspieszyć pisanie projektów uchwał: przede wszystkim przy uzasadnieniu, weryfikacji struktury formalnej i pierwszym szkicu paragrafów. Nie zastąpi jednak radcy prawnego ani sekretarza znającego lokalny kontekst i odpowiadającego za zgodność z przepisami. Każdy projekt uchwały musi przejść weryfikację prawną przed głosowaniem, niezależnie od tego, kto lub co pomagało przy redakcji.

Co AI robi dobrze przy projekcie uchwały

Projekt uchwały rady gminy ma stałą strukturę: tytuł, podstawę prawną, część normatywną (paragrafy), przepisy końcowe i uzasadnienie. Każdy element ma swoje wymagania formalne, a część z nich AI obsługuje sprawnie.

Zacznijmy od tytułu. Jeśli wiesz, o czym ma być uchwała, AI szybko zaproponuje kilka wariantów zgodnych z przyjętą konwencją. Wystarczy wkleić przykładowe uchwały z waszego BIP i napisać: "zaproponuj tytuł dla uchwały o podobnym charakterze dotyczącej [...]". Proste, działa.

Przy szkicu paragrafów AI działa dobrze, jeśli ma wzorzec do naśladowania. Daj mu analogiczną uchwałę z innej gminy i opisz, co chcesz zmienić. Efekt to szkic z właściwą strukturą i stylem językowym, który skraca czas redakcji.

AI dobrze radzi sobie też z:

• przepisaniem niezgrabnego fragmentu na bardziej czytelne zdania bez zmiany sensu
• sprawdzeniem, czy w projekcie nie brakuje standardowych elementów, np. paragrafu o wejściu w życie albo o wykonaniu uchwały
• przygotowaniem zestawienia zmian, jeśli uchwała nowelizuje wcześniejszy akt
• streszczeniem długiego dokumentu źródłowego, który jest podstawą podjęcia uchwały

Czego AI nie zrobi przy uchwale

Są rzeczy, których nie możesz oddelegować do modelu językowego. Warto je znać zanim zaczniesz.

Podstawa prawna. AI może zaproponować przepis, ale weryfikacja, czy kompetencja rzeczywiście wynika z art. 18 ust. 2 pkt 1 ustawy o samorządzie gminnym albo z innej ustawy szczególnej, należy do człowieka. Błąd w podstawie prawnej to ryzyko unieważnienia uchwały przez organ nadzoru: Wojewodę lub RIO, zależnie od zakresu.

Zgodność z prawem miejscowym. AI nie zna Twojego Statutu gminy, obowiązujących uchwał ani lokalnych uwarunkowań. Potrafi pisać, ale nie wie, że wasza gmina ma już uchwałę o podobnym zakresie z 2019 roku albo że coś jest inaczej uregulowane w studium uwarunkowań i kierunków zagospodarowania przestrzennego.

Merytoryczne decyzje. Jeśli uchwała dotyczy stawek podatku od nieruchomości, AI nie powie Ci, jaką stawkę wybrać. Może za to pomóc sformułować paragraf, gdy już wiesz, co chcesz uchwalić, i sprawdzić, czy zapis jest jednoznaczny.

Typowo wygląda to tak: sekretarz wie, co ma być w uchwale, ale traci czas na żmudne układanie zdań w stylu urzędowym albo na szukanie właściwej formy przepisu końcowego. Właśnie tu AI oszczędza realnie od kilkudziesięciu minut do kilku godzin, zależnie od złożoności dokumentu.

Jak wygląda praca z AI przy uchwale krok po kroku

Nie chodzi o to, żeby AI napisał całość. Chodzi o mądre korzystanie z niego przy tych fragmentach, gdzie naprawdę pomaga.

• Zbierz materiały wejściowe. Przed sesją masz zazwyczaj jakiś punkt wyjścia: wniosek referatu, polecenie burmistrza lub wójta, wzór z innej gminy pobrany z BIP, projekt przesłany przez wnioskodawcę. To jest wejście do pracy z AI.
• Wklej wzorzec i poproś o adaptację. "Mam uchwałę gminy X w sprawie Y, chcę napisać podobną dla naszej gminy w sprawie Z, uwzględniając następujące różnice: [...]". Efekt to szkic z właściwą strukturą i stylem.
• Doprecyzuj uzasadnienie. Napisz do AI, jakie są powody uchwalenia, co to zmienia i jaki jest cel. AI zamieni te informacje w spójny tekst, który możesz poprawić lub skrócić.
• Sprawdź każde odesłanie. Numery artykułów, daty, nazwy ustaw. AI potrafi wstawić nieaktualną wersję przepisu albo pomylić ustępy.
• Przekaż do radcy prawnego. Ten krok nie odpada. AI nie jest organem nadzoru ani prawnikiem znającym orzecznictwo RIO Twojego regionu.

Uzasadnienie do uchwały: gdzie AI oszczędza Ci najwięcej czasu

Uzasadnienie to najczęściej najtrudniejszy do napisania fragment projektu. Musi wyjaśnić, dlaczego rada podejmuje uchwałę, jakie są podstawy faktyczne i prawne, i jakie są skutki finansowe, jeśli jakieś są. Pisanie uzasadnienia od zera zajmuje czas. Poprawianie tekstu, który ktoś już wstępnie przygotował, jest dużo szybsze.

W praktyce wygląda to tak: wpisujesz do AI "uchwałę podejmujemy, bo zmienił się przepis ustawy o utrzymaniu czystości i porządku i musimy dostosować nasz regulamin, poza tym było kilka skarg od mieszkańców na brak jasnych zasad dotyczących selektywnej zbiórki". AI generuje pierwszy szkic uzasadnienia, który sekretarz doprecyzowuje. Nikt nie pisze od białej kartki.

Czego AI nie wymyśli za Ciebie? Skutków finansowych. Skarbnik lub referent ds. budżetu musi je podać wprost. Ale resztę struktury uzasadnienia AI potrafi zapełnić dobrze, o ile dostanie fakty.

Jeden z urzędów, z którymi pracujemy, przetestował to przez miesiąc: sekretarz używał AI wyłącznie do pierwszego szkicu uzasadnień, zanim trafiały do radcy. Czas poświęcony na tę część pracy skrócił się wyraźnie, a jakość była co najmniej porównywalna z tym, co powstawało ręcznie. Projekt uchwały nadal wychodził od człowieka, AI był pomocnikiem przy redakcji, nie autorem decyzji.

Kto odpowiada za treść uchwały, jeśli pisał ją AI?

Odpowiedzialność nie przesuwa się na model, system ani dostawcę narzędzia. Za treść projektu uchwały odpowiada ten, kto go przygotował i podpisał: sekretarz, konkretny referat albo osoba wskazana zarządzeniem. Niezależnie od tego, czym wspomagała redakcję.

Jeśli uchwała zawiera błąd prawny, organ nadzoru może ją unieważnić. Konsekwencje ponosi gmina. Z tego wynika prosta zasada: AI może pomagać przy redakcji, ale parafka radcy prawnego przed skierowaniem projektu pod głosowanie to nie formalność, którą można pominąć.

Nie ma przepisu, który zakazywałby korzystania z narzędzi AI przy pisaniu projektów aktów prawa miejscowego. Nie ma też przepisu, który zwalniałby urzędnika z odpowiedzialności za treść dokumentu, który podpisuje lub kieruje do procedowania. To stawia sprawę jasno.

Od czego zacząć w swoim urzędzie

Nie trzeba specjalnego wdrożenia, żeby zacząć bezpiecznie. Wystarczy kilka rzeczy:

• dostęp do narzędzia AI obsługującego dłuższe dokumenty, np. ChatGPT w wersji płatnej lub narzędzie działające w zamkniętym środowisku, jeśli urząd ma wymagania dotyczące danych
• bank przykładowych uchwał z waszego BIP i gmin podobnej wielkości, który służy jako wzorzec przy formułowaniu poleceń dla AI
• wewnętrzna zasada: co AI może robić, czego nie, kto weryfikuje efekt przed przekazaniem do radcy prawnego
• jeden pilot przez miesiąc: sekretarz lub referat testujący na wybranym typie uchwał, np. uchwałach porządkowych albo zmianach w Statucie jednostek organizacyjnych

Jeśli chcesz zobaczyć, jak takie podejście działa w całym procesie legislacyjnym urzędu, zajrzyj do naszych realnych wdrożeń. Możesz też umówić się na bezpłatny audyt, podczas którego sprawdzimy, które procesy w Twoim urzędzie AI odciąży najszybciej i bez ryzyka dla dokumentów, które trafiają pod głosowanie rady.