Czy AI może pomóc przy przygotowaniu rocznego planu zamówień publicznych w urzędzie?
Zbieranie potrzeb z referatów, kody CPV, kontrola kompletności i projekt ogłoszenia do BZP: przy których etapach planu zamówień AI naprawdę pomaga, a gdzie musi działać człowiek.
AI pomaga przy kilku konkretnych etapach tworzenia rocznego planu zamówień publicznych: zbieraniu i ujednoliceniu potrzeb zakupowych z referatów, przypisywaniu kodów CPV, sprawdzeniu kompletności każdej pozycji oraz przygotowaniu projektu ogłoszenia do Biuletynu Zamówień Publicznych. Szacowania wartości zamówień za Was nie zrobi, bo to wymaga prawdziwego rozpoznania rynku, a nie domysłów. Ale może pomóc opisać przedmiot na tyle precyzyjnie, żeby zebranie ofert orientacyjnych od dostawców poszło szybciej.
Co zawiera plan zamówień publicznych i gdzie najczęściej tracicie czas?
Obowiązek sporządzenia planu zamówień wynika z art. 23 ustawy Prawo zamówień publicznych. Każda jednostka sektora finansów publicznych musi go opracować w terminie 30 dni od uchwalenia budżetu i opublikować na swojej stronie internetowej. Pozycje dotyczące zamówień o wartości równej lub wyższej niż progi unijne trafiają dodatkowo do Biuletynu Zamówień Publicznych na platformie e-Zamówienia.
W praktyce plan to tabela z kolumnami: przedmiot zamówienia, rodzaj (dostawy, usługi, roboty budowlane), szacowana wartość netto w złotych, kody CPV, planowany termin wszczęcia postępowania i informacja, czy zamówienie będzie realizowane wspólnie z innymi zamawiającymi. Brzmi prosto. Problemy zaczynają się przy zbieraniu danych.
Typowy scenariusz w urzędzie: pracownik zamówień publicznych lub sekretariat rozsyła arkusz Excela do kilkunastu kierowników. Wraca połowa, z czego trzy w innym formacie, dwa bez wartości szacunkowych, a jeden z wartościami brutto zamiast netto. Przez następne dwa tygodnie trwa ściganie po telefonach i mailach. I to jeszcze bez sprawdzania, czy kody CPV się zgadzają i czy żadne pozycje nie powinny być zagregowane.
Jak AI zbiera i porządkuje potrzeby zakupowe od kierowników referatów?
Zamiast czekać na wypełnione arkusze, można poprosić kierowników o przesłanie potrzeb w dowolnej formie. Wystarczy mail albo prosta formatka: "Co chcecie kupić, do kiedy i za mniej więcej ile?" AI odczytuje te odpowiedzi i wyciąga z nich dane do wierszy planu: przedmiot, wartość orientacyjną, termin, kategorię zamówienia.
Jeśli kierownik informatyki napisał "chcemy wymienić 15 komputerów stacjonarnych na nowe, mamy budżet około 60 000 zł netto", AI przekształca to w wiersz z odpowiednimi polami i od razu proponuje kod CPV z grupy 30200000 (Urządzenia komputerowe). Wartości, których nie ma w danych wejściowych, AI nie dopowiada. Zamiast tego flaguje pozycję jako niekompletną i generuje gotowe pytanie do kierownika, które możecie mu przekleić w mailu.
U jednego z urzędów, z którymi pracujemy, sekretariat w ten sposób zebrał potrzeby z jedenastu referatów w ciągu jednego dnia roboczego zamiast rozciągać ten proces przez trzy tygodnie. Zamiast przypominać telefonami, wysłano jedno pismo z prostą instrukcją. AI przetworzyło odpowiedzi na roboczą tabelę planu, którą pracownik zamówień zweryfikował i uzupełnił w kilka godzin.
Kody CPV: jak AI skraca wybór z kilku tysięcy pozycji do dwóch propozycji
Wspólny Słownik Zamówień (CPV) liczy kilka tysięcy kodów podzielonych na działy, grupy, klasy i kategorie. Wybranie właściwego kodu dla "świadczenia usług pielęgnacji zieleni w pasach drogowych" albo "dostawy materiałów kancelaryjnych, z wyłączeniem sprzętu informatycznego" potrafi zabrać kwadrans osobie, która nie obsługuje zamówień publicznych na co dzień.
AI podaje propozycje kodów CPV na podstawie opisu przedmiotu. Dobre praktyki przy wdrożeniu:
- AI proponuje 2-3 kody z krótkim uzasadnieniem, pracownik zamówień wybiera właściwy
- Gdy opis jest zbyt ogólny, AI prosi o doprecyzowanie zamiast strzelać w ciemno
- AI sprawdza spójność: jeśli w opisie jest "remont kapitalny dachu szkoły", a ktoś wpisał kod z grupy dostaw, system sygnalizuje niezgodność
- Przy zamówieniach zbliżonych wartością do progu 130 000 zł AI zaznacza pozycje, które warto przejrzeć pod kątem ewentualnej agregacji z innymi zakupami
Weryfikacja przez pracownika jest tu obowiązkowa. Błędny kod CPV może utrudnić znalezienie ogłoszenia przez potencjalnych wykonawców, a przy kontroli RIO lub Urzędu Zamówień Publicznych stanie się punktem do wyjaśnienia. AI skraca czas potrzebny na wstępny dobór z kwadransów do sekund, ale nie zdejmuje odpowiedzialności z osoby prowadzącej zamówienia.
Szacowanie wartości: przy czym AI pomaga, a czego nie zrobi za Was
Art. 28 i następne ustawy Pzp wymagają, żeby zamawiający ustalił wartość zamówienia z należytą starannością. W praktyce oznacza to: rozeznanie rynku, zebranie co najmniej dwóch lub trzech ofert orientacyjnych od dostawców albo sprawdzenie wyników podobnych postępowań w bazie UZP. AI nie ma dostępu do bieżących cen rynkowych i nie zna specyfiki Waszego rejonu ani lokalnych stawek za robociznę. Dlatego wartości za Was nie wymyśli i nie powinniście tego od niego oczekiwać.
Gdzie AI realnie pomaga przy szacowaniu:
- Opis przedmiotu do rozeznania rynku. AI pomaga napisać precyzyjny opis techniczno-funkcjonalny tego, co chcecie kupić, tak żeby zapytania do trzech dostawców dały porównywalne oferty.
- Porównanie z poprzednim rokiem. Jeśli wgracie zeszłoroczny plan albo wyniki postępowań, AI zestawia podobne pozycje i wskazuje, które specyfikacje albo zakresy się zmieniły i mogą wymagać nowej wyceny.
- Notatka dokumentująca szacunek. Po zebraniu ofert orientacyjnych AI pomaga napisać krótką notatkę do akt, która dokumentuje sposób ustalenia wartości: skąd dane, kto odpytany, kiedy.
Jedno praktyczne przypomnienie: do planu wpisujecie wartość netto. AI może pilnować tej zasady i oznaczać pozycje, gdzie ktoś podał kwotę z VAT albo zostawił pole puste, zanim tabela pójdzie dalej.
Zmiany planu w trakcie roku: jak AI pilnuje spójności
Plan zamówień to nie jest dokument, który sporządzacie raz i o nim zapomniacie. W trakcie roku pojawiają się nowe potrzeby zakupowe, postępowania się opóźniają albo zakres zamówienia się zmienia. Każda zmiana planu wymaga aktualizacji publikacji w BZP i na stronie urzędu. Przy kilkudziesięciu pozycjach łatwo zgubić, która wersja planu jest aktualna i czy wszystkie zmiany zostały odzwierciedlone w ogłoszeniu.
AI może tu pełnić rolę ewidencji zmian: porównuje aktualną wersję tabeli z poprzednią i wskazuje dokładnie, co się różni. Prosta lista: "pozycja 7: zmieniono wartość szacunkową; pozycja 12: dodano nowe zamówienie na usługę ochrony obiektu." Na jej podstawie pracownik zamówień od razu wie, co wymaga aktualizacji ogłoszenia, bez ręcznego przeszukiwania dwóch arkuszy.
Możliwe jest też ustawienie prostego alertu: AI przegląda plan co miesiąc i wysyła przypomnienie, jeśli jakieś postępowanie miało ruszyć w danym kwartale, a nie widać ogłoszenia w systemie e-Zamówienia. To nie zastępuje systemu zamówień publicznych. Działa jako dodatkowa kontrola, żeby termin nie uciekł przy natłoku innych spraw.
Kompletność wpisu i ostateczna kontrola przed publikacją
Zanim plan trafi do BZP i na stronę internetową urzędu, AI może przejrzeć całą tabelę i sprawdzić:
- Czy każda pozycja ma kod CPV?
- Czy zamówienia przekraczające progi unijne mają zaznaczony obowiązek publikacji?
- Czy przy każdej pozycji jest wpisany planowany termin wszczęcia, chociażby jako kwartał?
- Czy nie ma literówek w opisach, które mogłyby utrudnić znalezienie ogłoszenia przez wykonawców?
- Czy suma wartości pozycji przekraczających progi zgadza się z kwotami wynikającymi z planu budżetowego?
To mechaniczna kontrola, nie ocena prawna. Ale przejrzenie pięćdziesięciu wierszy tabeli z takimi pytaniami w głowie zajmuje czas, który pracownik zamówień publicznych może przeznaczyć na coś, czego AI nie zrobi: weryfikację zasadności agregacji, ocenę, czy zamówienie nie powinno być podzielone na etapy, sprawdzenie harmonogramu przy napiętym kalendarzu przetargów.
Od czego zacząć w urzędzie?
Zacznijcie od najprostszego testu: weźcie zeszłoroczny plan zamówień, wklejcie kilka jego pozycji do okna czatu i zapytajcie o propozycje kodów CPV oraz o to, czy opis jest wystarczająco precyzyjny. Zobaczycie od razu, jak AI radzi sobie z Waszymi konkretnymi zamówieniami, zanim zdecydujecie się na cokolwiek więcej.
Jeśli urząd planuje obsługiwać cały proces zbierania potrzeb i tworzenia planu przez system AI, trzy kroki warte zrobienia jako pierwsze:
- Zinwentaryzujcie, w jakim systemie prowadzicie plan zamówień: Excel na wspólnym dysku, moduł w systemie obiegu dokumentów, czy dedykowane oprogramowanie zamówień publicznych. Od tego zależy sposób integracji z AI.
- Ustalcie jedną prostą formatkę dla referatów do zgłaszania potrzeb zakupowych. Im mniej pól, tym chętniej ją wypełniają, a AI może dużo wyciągnąć nawet z krótkiego opisu.
- Sprawdźcie, kto formalnie podpisuje plan i kto odpowiada za jego aktualizacje. AI wspiera pracę, ale odpowiedzialność za dokumentację zamówień zostaje po stronie zamawiającego.
Pełne wdrożenie, które obejmuje integrację z systemem obiegu dokumentów, automatyczne przypomnienia i weryfikację wartości w stosunku do planu budżetowego, wymaga wcześniejszego przeglądu Waszych procesów i systemów. Jeśli chcecie zobaczyć, co realistycznie można usprawnić u Was: umówcie bezpłatny audyt. A jak inne urzędy wdrożyły AI do bieżącej pracy administracyjnej, w tym do zamówień publicznych, zobaczycie w realnych wdrożeniach.
Najczęstsze pytania
Czy każdy urząd gminy musi publikować plan zamówień publicznych w BZP?
Nie każdy i nie w całości. Obowiązek publikacji w Biuletynie Zamówień Publicznych dotyczy pozycji planu o wartości równej lub wyższej niż progi unijne. Pozostałe zamówienia z planu urząd publikuje na własnej stronie internetowej lub BIP.
Czy AI może samodzielnie przypisać kody CPV do planu zamówień, żeby pracownik nie musiał tego sprawdzać?
AI podaje propozycje kodów CPV na podstawie opisu przedmiotu i to bardzo przyspiesza pracę, ale weryfikacja przez pracownika zamówień publicznych jest obowiązkowa. Błędny kod CPV może skutkować uwagami podczas kontroli Urzędu Zamówień Publicznych lub RIO.
Jak często można aktualizować plan zamówień publicznych w trakcie roku budżetowego?
Ustawa Pzp nie ogranicza liczby aktualizacji planu, więc można go zmieniać w miarę potrzeb. Każdą zmianę dotyczącą pozycji powyżej progów unijnych trzeba jednak zaktualizować też w BZP i na stronie internetowej urzędu.
Czy AI może podać wartości szacunkowe zamówień zamiast robienia rozeznania rynku?
Nie i nie należy na to liczyć. Art. 28 Pzp wymaga ustalenia wartości zamówienia z należytą starannością, co oznacza prawdziwe rozeznanie rynku: oferty od dostawców, ceny katalogowe albo wyniki podobnych postępowań. AI może za to pomóc opisać przedmiot tak, żeby zebranie tych ofert poszło sprawniej.
Ile czasu zajmuje wdrożenie AI do procesu planowania zamówień publicznych w urzędzie?
To zależy od tego, jak dziś wygląda Wasz proces zbierania potrzeb i w jakim systemie prowadzicie plan zamówień. Proste wsparcie, jak propozycje kodów CPV i kontrola kompletności, można uruchomić w kilka dni. Integracja z systemem obiegu dokumentów wymaga wcześniejszego przeglądu procesów.
Opracowanie: zespół redAi z wykorzystaniem narzędzi AI.
Chcecie sprawdzić, jak AI rozwiąże to u Was?
Bezpłatny audyt potrzeb i pokaz działającego wdrożenia. Bez zobowiązań.


