Praktyka

Czy AI może pomóc przy windykacji czynszu i zaległych opłat w gminie?

AI może przejąć generowanie wezwań do zapłaty, zestawień zaległości i projektów wypowiedzeń za lokal komunalny. Decyzja o skierowaniu sprawy do sądu należy do człowieka.

⏱ 8 min czytania · 📅 16.11.2026 · 👁 27 wyświetleń

Tak, AI może pomóc przy dochodzeniu zaległych czynszów, opłat za dzierżawę działek i innych niepodatkowych należności gminy. Konkretnie: przejrzenie rejestru zaległości, wyliczenie odsetek, przygotowanie projektu wezwania do zapłaty albo wypowiedzenia umowy najmu. Podpisuje i wysyła człowiek, ale praca referenta skraca się o to wszystko, co teraz robi ręcznie przy każdej zaległości z osobna.

Dlaczego zaległości czynszowe to osobny problem w urzędzie

Zaległości za najem lokali komunalnych, dzierżawę gruntów, opłaty roczne z tytułu użytkowania wieczystego czy opłaty adiacenckie to wierzytelności cywilnoprawne. To ważna różnica od zaległości podatkowych. Nie egzekwuje się ich przez urząd skarbowy na podstawie administracyjnego tytułu wykonawczego. Trzeba pisać wezwania do zapłaty, a gdy to nie skutkuje, kierować sprawę do sądu cywilnego i uzyskać nakaz zapłaty albo wyrok. Dopiero potem komornik.

W gminie z kilkuset lokalami komunalnymi na bieżąco pojawia się kilkadziesiąt różnych stanów zaległości. Ktoś nie zapłacił jednej raty. Ktoś inny ma pół roku zaległości i zignorował dwa wezwania. Kolejna osoba złożyła wniosek o umorzenie, więc sprawa czeka. Jeszcze inna płaci nieregularnie, więc trudno ocenić, kiedy zaczyna się zaległość wymagająca formalnej reakcji.

Referent prowadzi te sprawy najczęściej w Excelu albo w module finansowym systemu (Otago, własna baza danych), pilnuje terminów wymagalności i sam przepisuje dane do szablonów pism. Każde wezwanie to: otwarcie kartoteki najemcy, sprawdzenie zaległości, policzenie odsetek, otwarcie szablonu, wypełnienie pól, zapisanie, wydrukowanie, zalogowanie w rejestrze. Przy trzydziestu sprawach miesięcznie to naprawdę sporo czasu.

Co AI przejmuje w procesie windykacji niepodatkowych należności

Zacznijmy od tego, co AI robi dobrze i co można jej zlecić od razu:

  • Przegląd rejestru zaległości: wczytujecie zestawienie z systemu (plik CSV, XLSX lub zwykły eksport) i prosicie AI, żeby wskazała sprawy starsze niż 60 dni bez odnotowanej wpłaty albo bez notatki o wezwaniu. Zamiast przeglądać arkusz z 300 wierszy, dostajecie listę do działania.
  • Wyliczenie odsetek ustawowych za opóźnienie: AI oblicza odsetki od każdej zaległej faktury na podstawie dat wymagalności i aktualnej stopy procentowej. Nie zgaduje liczb. Liczy na podstawie danych, które Wy podajecie. Wynik można wkleić bezpośrednio do wezwania.
  • Projekt wezwania do zapłaty: na podstawie danych najemcy (imię i nazwisko, adres, numer umowy, kwota zaległości z odsetkami) AI generuje gotowy projekt pisma. Nie trzeba przepisywać z szablonu, tylko sprawdzić, podpisać i wysłać.
  • Projekt ostatecznego wezwania przed wypowiedzeniem: gdy poprzednie wezwania zostały zignorowane, AI przygotowuje pismo z wyznaczonym ostatecznym terminem i informacją o konsekwencjach, zgodnie z treścią umowy i art. 687 k.c.
  • Projekt wypowiedzenia umowy najmu: gdy zaległość przekracza próg z § umowy, AI przygotowuje projekt wypowiedzenia z powołaniem na właściwy paragraf i przepis Kodeksu cywilnego.
  • Zestawienie dla radcy prawnego: przed skierowaniem sprawy do sądu radca potrzebuje historii. Kiedy zawarto umowę, jakie kwoty zalegają za które okresy, kiedy wysłano wezwania, czy były odpowiedzi, czy dłużnik złożył wniosek o umorzenie. AI składa taki dokument z danych i korespondencji, którą mu dacie.

Czego AI nie robi za Was: nie decyduje, komu umorzyć zaległość, a komu nie. Nie sprawdza, czy dłużnik złożył wniosek o pomoc społeczną, bo te dane są w innym systemie. Decyzja o umorzeniu należy do kierownika referatu albo komisji. AI przygotowuje dokumenty do tej decyzji, ale jej nie podejmuje.

Jakich danych AI potrzebuje do pracy

AI nie łączy się sama z Waszym systemem finansowym. Dane jej podajecie. W praktyce wygląda to tak: eksportujecie z systemu (Otago, Budżet JW lub własna baza) zestawienie należności z kolumnami: identyfikator sprawy, imię i nazwisko albo nazwa firmy, adres, numer umowy, kwota zaległości, data wymagalności każdej faktury z osobna. Plik CSV albo XLSX.

Obok dajecie AI wzór wezwania do zapłaty, który już używacie w urzędzie. AI czyta jego strukturę i generuje kolejne wezwania w tym samym formacie, z uzupełnionymi danymi z zestawienia. Nie trzeba tłumaczyć, jak pismo ma wyglądać. Wystarczy jeden przykład.

W bardziej zaawansowanym wariancie: dacie AI treść umowy najmu konkretnego lokatora (skan albo plik tekstowy). AI przejrzy, jaki paragraf dotyczy wypowiedzenia z powodu zaległości, jakie są terminy i warunki, i przygotowuje projekt pisma zgodny z tą konkretną umową, nie z ogólnym szablonem.

Jak to wygląda w praktyce: cotygodniowy przegląd zaległości

Typowo wygląda to tak, że raz w tygodniu referent wczytuje do AI zestawienie zaległości z systemu. AI sortuje je według przedziałów wiekowych: do 30 dni, 30 do 60 dni, powyżej 90 dni. Wyciąga sprawy, gdzie nie ma notatki o wezwaniu, i generuje serię projektów pism do korekty i wysyłki.

U jednego z klientów cotygodniowy przegląd kilkuset zaległości, który wcześniej zajmował pracownikowi niemal cały dzień roboczy, zszedł do półtorej godziny. AI generuje drafty, a pracownik przegląda i decyduje, nie przepisuje każdego pisma od zera.

Możliwy jest też wariant przy konkretnej trudnej sprawie. Otwieracie teczkę jednego najemcy, wklejacie historię płatności i treść umowy, i pytacie wprost: "Jakie mam podstawy do wypowiedzenia i co powinno być w piśmie?" AI czyta umowę, wskazuje właściwy paragraf i przygotowuje projekt.

Jeszcze jedna rzecz, która się sprawdza: AI jako pamięć procesu. Zamiast szukać, kiedy wysłano poprzednie wezwanie i co odpowiedział dłużnik, wklejacie AI całą dotychczasową korespondencję i pytacie o status sprawy. AI streszcza historię w kilku zdaniach i wskazuje, co powinno być następnym krokiem zgodnie z umową i przepisami.

Co z przedawnieniem i sprawami sądowymi

Gdy wezwania nie przyniosły skutku, sprawa trafia do radcy prawnego. Tutaj AI też jest przydatna, ale jej rola się zmienia.

Pozew o zapłatę w postępowaniu upominawczym wymaga zestawienia: kwota należności głównej, odsetki za każdy miesiąc z osobna, dowody zawarcia umowy i doręczenia wezwań. AI może złożyć projekt pozwu albo wniosku o nakaz zapłaty na podstawie dokumentów z teczki. Radca i tak to weryfikuje i podpisuje. Ale zamiast dyktować radcy, co ma w teczce, dacie mu gotowy draft i historię sprawy w jednym pliku.

Sprawa przedawnienia. W roszczeniach z tytułu najmu (czynsz) obowiązuje trzyletni termin na podstawie art. 118 k.c. AI może oznaczyć sprawy, gdzie termin jest bliski albo już upłynął. Ostateczną ocenę, czy nie doszło do przerwania biegu przedawnienia przez częściową wpłatę albo pisemne uznanie długu przez dłużnika, musi potwierdzić radca. AI da sygnał. Człowiek ocenia.

Inne niepodatkowe należności, gdzie AI pomaga tak samo

Zaległości czynszowe to nie jedyne wierzytelności cywilnoprawne w gminie. AI sprawdza się tak samo przy kilku innych rodzajach:

  • Opłaty za użytkowanie wieczyste gruntów komercyjnych: coroczne noty, terminy wymagalności 31 marca, wielu zobowiązanych. AI przeglądnie rejestr i wskaże, kto nie zapłacił po terminie.
  • Dzierżawa gruntów rolnych i działek pod ogródki: umowy dzierżawy często mają małe kwoty, ale dużo stron. AI przygotuje serię upomnień szybciej, niż referent zdąży otworzyć każdą kartotekę.
  • Opłaty za zajęcie nieruchomości gminnej: na przykład za ustawienie reklamy, kiosku albo straganu na gruncie komunalnym. Zaległości tu zdarzają się rzadziej, ale gdy się pojawią, AI przygotowuje projekt wezwania z powołaniem na konkretną umowę.
  • Nierozliczone kaucje z rozwiązanych umów najmu: AI może sprawdzić, które kaucje nie zostały rozliczone po zakończeniu najmu, i przygotować wezwanie do rozliczenia.

Wspólny mianownik: wszędzie chodzi o to samo. Żadna sprawa nie powinna leżeć przez kilka miesięcy z powodu nawału bieżącej pracy. AI nie zapomina. Wyciąga to, co czeka na reakcję, i przygotowuje drafty pism, zanim zaległość urośnie do problemu wymagającego sądu.

Jak zacząć w swoim urzędzie

Nie trzeba od razu wdrażać żadnego nowego systemu. Zacznijcie od jednego referatu i jednego rodzaju zaległości.

  • Wybierzcie zaległości czynszowe jako pilota. Dokumentacja jest jednorodna: umowa najmu, faktury lub noty obciążeniowe, korespondencja, historia wpłat.
  • Przygotujcie albo wyciągnijcie z zasobów jeden gotowy wzór wezwania do zapłaty. Dacie go AI jako punkt odniesienia.
  • Wczytajcie do AI zestawienie kilkunastu zaległości z danymi najemców. Sprawdźcie, czy draft wezwania, który wygeneruje, nadaje się do wysyłki po drobnej korekcie.
  • Oceńcie czas zaoszczędzony przy tych kilkunastu przypadkach. Potem zdecydujcie, czy rozszerzacie na dzierżawy i inne należności.

Jedno praktyczne wskazanie: zanim damy AI zestawienie zaległości, upewnijcie się, że eksport z systemu zawiera daty wymagalności każdej faktury z osobna, a nie tylko łączną zaległość na dzień X. AI potrzebuje dat, żeby poprawnie wyliczyć odsetki i ocenić wiek sprawy. Bez dat może pracować tylko z kwotami, a to za mało do dobrego projektu pisma.

Większość referatów nieruchomości i finansów, z którymi pracujemy, zaczyna właśnie tak: od jednego wzoru pisma i jednej kategorii zaległości. Po kilku tygodniach przegląd zaległości z AI jest już wbudowany w cotygodniowy rytm pracy i nikt nie wyobraża sobie wracać do ręcznego przepisywania każdego wezwania. Jeśli chcecie zobaczyć, jak to wygląda w urzędzie podobnym do Waszego, zajrzyjcie do realnych wdrożeń. A żeby ocenić, które procesy w Waszej gminie nadają się do automatyzacji jako pierwsze, zapraszamy na bezpłatny audyt.

Najczęstsze pytania

Czy AI może samodzielnie wysyłać wezwania do zapłaty za zaległy czynsz za lokal komunalny?

Nie samodzielnie. AI przygotowuje gotowy projekt wezwania na podstawie danych z rejestru, oblicza odsetki i uzupełnia wymagane pola. Wysyłkę zatwierdza i podpisuje pracownik urzędu.

Jak AI może pomóc przy windykacji zaległości za najem lokalu komunalnego?

AI przegląda rejestr zaległości, sprawdza daty wymagalności, generuje projekty pism (wezwania, wypowiedzenia umowy) i przygotowuje zestawienia dla radcy prawnego przed skierowaniem sprawy do sądu.

Czy AI może pomóc przy przygotowaniu pozwu o zapłatę zaległego czynszu?

Tak, AI może przygotować projekt pozwu lub wniosku o nakaz zapłaty na podstawie dokumentów z teczki najemcy. Ostateczną weryfikację i podpisanie robi radca prawny urzędu.

Czy AI wie, kiedy zaległość czynszowa ulega przedawnieniu?

AI może sprawdzić termin przedawnienia na podstawie daty wymagalności i art. 118 k.c. (3 lata dla świadczeń okresowych), ale ocenę, czy nie doszło do przerwania biegu przedawnienia, powinien potwierdzić radca prawny.

Co gmina zyska na wdrożeniu AI do obsługi zaległości czynszowych?

Referent przestaje ręcznie pilnować setek dat wymagalności i przepisywać danych z rejestru do szablonów. AI generuje zestawienia i projekty pism na żądanie, więc żadna sprawa nie leży przez zapomnienie.

Opracowanie: zespół redAi z wykorzystaniem narzędzi AI.

Bezpłatny audyt

Chcecie sprawdzić, jak AI rozwiąże to u Was?

Bezpłatny audyt potrzeb i pokaz działającego wdrożenia. Bez zobowiązań.

Może Was też zainteresować