Czy AI może pomóc przy wydawaniu decyzji o środowiskowych uwarunkowaniach w gminie?

Tak, AI realnie skraca pracę przy decyzji o środowiskowych uwarunkowaniach. Nie zastąpi oceny merytorycznej ani podpisu urzędnika pod decyzją, ale większość pracy papierkowej: sprawdzanie kompletności karty informacyjnej przedsięwzięcia, korespondencja z RDOŚ i Wodami Polskimi, projekt decyzji i monitoring terminów, to zadania, które AI może wziąć na siebie. W gminie z kilkunastoma postępowaniami DŚU rocznie przekłada się to na konkretne godziny tygodniowo, które referent odzyska na pracę merytoryczną.

Dlaczego DŚU to jedno z bardziej pracochłonnych postępowań w gminie

Postępowanie o wydanie decyzji o środowiskowych uwarunkowaniach angażuje co najmniej cztery podmioty: wnioskodawcę, organ prowadzący (wójt, burmistrz lub starosta), RDOŚ, Wody Polskie (zarząd zlewni) i PSSE. Przy przedsięwzięciach z grupy I albo gdy wymagana jest pełna ocena oddziaływania na środowisko, dochodzi jeszcze udział społeczeństwa z obwieszczeniami i terminem na składanie uwag.

Każde pismo wymaga sprawdzenia terminu ustawowego, trafia na inny adres i czeka w kolejce do podpisu. Referent śledzi równolegle kilka postępowań, każde w innym stadium. Jedno jest na etapie weryfikacji KIP, drugie czeka na opinię RDOŚ od trzech tygodni, trzecie wróciło z uzupełnieniem od wnioskodawcy i trzeba zacząć od nowa.

Do tego dochodzi dokumentacja: rejestr DŚU, akta sprawy, obwieszczenia na BIP, zawiadomienia stron. Wszystko zgodne z KPA i ustawą OOŚ. Błąd proceduralny na wczesnym etapie może oznaczać konieczność powtórzenia całości, z całym towarzyszącym mu stresem i pytaniami od inwestora.

Sprawdzanie karty informacyjnej przedsięwzięcia: gdzie AI oszczędza najwięcej

Karta Informacyjna Przedsięwzięcia (KIP) to pierwszy dokument, na którym tkwi referent po złożeniu wniosku. Zakres wymaganych informacji jest szeroki: rodzaj i cechy przedsięwzięcia, powierzchnia zajmowanego terenu, parametry instalacji, odległości od obszarów chronionych, planowane ilości ścieków i odpadów, warianty realizacji i wiele innych.

Wnioskodawcy, szczególnie mniejsi inwestorzy bez doświadczonych pełnomocników, często składają KIP niekompletne. Brakuje parametrów liczbowych, opis oddziaływania jest ogólnikowy, nie ma analizy sąsiedztwa z obszarami Natura 2000. Referent musi to wszystko wychwycić, bo wezwanie do uzupełnienia wysłane zbyt późno albo niekompletne powoduje, że procedura się wydłuża.

AI może sprawdzić KIP względem wymagań z rozporządzenia i wypisać konkretne braki. Nie chodzi o ogólne „proszę uzupełnić", tylko o listę: sekcja dotycząca maksymalnego dobowego przepływu ścieków technologicznych jest pusta, opis oddziaływania w wariancie zerowym nie istnieje, brakuje danych o emisji hałasu w decybelach. Na podstawie tej listy AI generuje projekt wezwania do uzupełnienia braków. Referent weryfikuje, uzupełnia datę i termin, podpisuje.

Typowo wygląda to tak, że czynność, która zajmowała godzinę czytania i pisania, skraca się do kwadransa weryfikacji gotowego projektu. To nie jest skala, którą warto lekceważyć przy kilkunastu wnioskach rocznie.

Korespondencja z RDOŚ, Wodami Polskimi i Sanepidem

Gdy wniosek jest kompletny, organ wysyła pisma do trzech instytucji z prośbą o opinię (w trybie screeningu) albo uzgodnienie (przy pełnej OOŚ). Trzy osobne pisma, trzy adresy, trzy terminy do odnotowania w aktach i kalendarzu.

Struktura każdego pisma jest podobna: oznaczenie organu i stron, data, numer sprawy, informacja o złożonym wniosku, skrócony opis przedsięwzięcia z KIP, podstawa prawna wnioskowania o opinię, wskazanie terminu jej wydania. AI generuje komplet tych pism na podstawie danych z wniosku i KIP. Referent sprawdza dane, uzupełnia numery spraw i kieruje do podpisu.

Ten etap nie jest trudny merytorycznie, ale jest powtarzalny. Przy każdym postępowaniu ta sama praca od początku. AI eliminuje ją niemal całkowicie, a referent poświęca czas na weryfikację, a nie na pisanie.

Postanowienie o obowiązku OOŚ: najtrudniejszy moment całego postępowania

Dla przedsięwzięć z grupy II organ musi zdecydować, czy przeprowadzenie pełnej oceny oddziaływania na środowisko jest konieczne. To postanowienie wymaga merytorycznego uzasadnienia i właśnie tu referenci spędzają najwięcej czasu.

Uzasadnienie musi odnosić się do konkretnych cech przedsięwzięcia, wrażliwości środowiska w miejscu realizacji i możliwych oddziaływań, zgodnie z kryteriami z załącznika II dyrektywy EIA implementowanego do ustawy OOŚ. Jeśli organ nałożył obowiązek i go nie uzasadnił, SKO uchyli postanowienie. Jeśli nie nałożył, a uzasadnienie jest słabe, też może być problem.

AI może przygotować projekt uzasadnienia na podstawie treści KIP, zebranych opinii RDOŚ i Wód Polskich oraz danych o lokalizacji przedsięwzięcia. Referent dostaje gotową strukturę argumentacji, którą poprawia i uzupełnia. Nie pisze od zera. A jakość uzasadnienia jest lepsza, bo AI nie pomija kryteriów, które człowiek może przypadkowo pominąć przy pośpiechu i kilku sprawach równolegle.

Projekt decyzji DŚU: co AI przygotuje, a czego nie

Projekt decyzji składa się z kilku bloków. Są sekcje szablonowe: oznaczenie organu i stron, opis przebiegu postępowania, podstawy prawne, pouczenie o odwołaniu. Są sekcje merytoryczne: charakterystyka przedsięwzięcia, warunki realizacji i eksploatacji, wymagania dotyczące obszarów Natura 2000. Przy pełnej OOŚ dochodzi streszczenie w języku niespecjalistycznym.

AI sprawdza się przy sekcjach szablonowych i przy przepisywaniu warunków z uzgodnień organów do właściwej formy prawnej. Gdy RDOŚ wydał uzgodnienie z zestawem warunków, AI przenosi je do projektu decyzji, numeruje i redaguje tak, żeby miały formę zobowiązań dla inwestora, a nie zaleceń. To ważna różnica prawna, którą referent weryfikuje każdorazowo.

Streszczenie w języku niespecjalistycznym z dużego raportu OOŚ to zadanie, przy którym AI działa sprawnie. Raport ma często kilkadziesiąt stron, niekiedy ponad sto. AI czyta go i pisze streszczenie zrozumiałe dla mieszkańca, bez żargonu technicznego, z kluczowymi wnioskami dotyczącymi wpływu inwestycji na środowisko. To kilka godzin pracy skrócone do kwadransa.

Czego AI nie ocenia: czy warunki z uzgodnienia RDOŚ są wystarczające dla faktycznej ochrony środowiska, czy lokalizacja inwestycji jest zgodna z planem miejscowym, czy wizja lokalna ujawniła coś, czego nie ma w dokumentach. To oceny należące do organu i urzędnika, który za decyzję odpowiada.

Udział społeczeństwa i obwieszczenia na BIP

Gdy wymagana jest pełna OOŚ, postępowanie musi obejmować udział społeczeństwa. Organ zamieszcza obwieszczenie na BIP, w miejscu realizacji inwestycji i na tablicy ogłoszeń urzędu. Po upływie 21-dniowego terminu na składanie uwag organ musi się do nich odnieść w treści decyzji.

AI może przygotować projekt obwieszczenia na podstawie danych z wniosku i akt. Jeśli mieszkańcy zgłosili uwagi, AI klasyfikuje je tematycznie (hałas, zieleń, ruch drogowy, wody gruntowe, krajobraz) i przygotowuje projekt odniesienia do każdej grupy. Referent sprawdza merytorycznie i uzupełnia.

Przy spornych inwestycjach, gdy uwag jest kilkadziesiąt, a każda wymaga indywidualnego odniesienia w decyzji, ten etap jest bardzo pracochłonny. AI go skraca i jednocześnie zmniejsza ryzyko pominięcia którejś uwagi.

Monitorowanie terminów: właśnie tu gubi się niejedna sprawa

Postępowanie DŚU ma wiele terminów. Termin na opinię RDOŚ w trybie screeningu to 14 dni od wpłynięcia wniosku od organu. Termin na uzgodnienie przy pełnej OOŚ to 30 dni. Bieg terminu KPA ulega zawieszeniu, gdy organ czeka na uzupełnienie wniosku, ale to zawieszenie musi być procesowo prawidłowo odnotowane w aktach.

AI połączone z prostą bazą lub arkuszem postępowań może śledzić każde DŚU oddzielnie: data wpłynięcia wniosku, daty wysyłek do organów, daty wpłynięcia opinii, aktualne stadium, data graniczna. Codziennie rano lista: które postępowania wymagają działania dziś i które mają zagrożony termin w ciągu tygodnia.

U jednego z naszych klientów, gminy wiejsko-miejskiej z kilkunastoma postępowaniami DŚU aktualnie w toku, referent po powrocie z urlopu nie miał pewności, które sprawy czekają na ruch z jego strony. AI dało mu listę priorytetów z numerami spraw i etapem przy pierwszym logowaniu po powrocie. Nie trzeba było przeglądać każdej teczki od początku.

Od czego zacząć w referacie ochrony środowiska

Najłatwiej zacząć od sprawdzania kompletności KIP. To zadanie powtarzalne, dobrze zdefiniowane i nie wymaga integracji z żadnym systemem. Wystarczy wgrać KIP jako plik PDF do czatu i poprosić o wskazanie braków względem rozporządzenia. Efekt widać przy pierwszej próbie, zanim cokolwiek formalnie wdrożysz.

Drugi krok: szablony pism do RDOŚ, Wód Polskich i PSSE. Raz wygenerujesz wzory dla swojej gminy, referent przejrzy je i dostosuje. Potem przy każdej nowej sprawie uzupełnia tylko zmienne: numer sprawy, dane inwestora, nazwa i lokalizacja przedsięwzięcia.

Trzeci krok, wymagający więcej konfiguracji: monitoring terminów jako automatyczne narzędzie portalu, działające bez włączonego laptopa referenta i wysyłające przypomnienia na właściwe skrzynki. Ten krok warto rozważyć, gdy w toku jest więcej niż kilka postępowań jednocześnie.

Jeśli chcesz wiedzieć, przy których etapach DŚU w Twoim urzędzie AI zaoszczędzi najwięcej czasu i od czego konkretnie zacząć, zapraszamy na bezpłatny audyt. Przeprowadziliśmy już takie analizy w gminach z bardzo różnymi strukturami referatów, a wyniki możesz zobaczyć w realnych wdrożeniach.