Compliance

Czy dokumenty napisane przez AI w urzędzie mają prawa autorskie?

Czy pismo napisane przez AI w urzędzie jest czyjąś własnością? Sprawdź, co mówi polska ustawa o prawie autorskim i jak to wygląda w praktyce codziennej pracy biura.

⏱ 8 min czytania · 📅 20.11.2026 · 👁 9 wyświetleń

Dokumenty wytworzone w całości przez AI nie są objęte prawem autorskim w Polsce. Polskie prawo chroni wyłącznie twórczość człowieka i nie przyznaje żadnych praw autorskich programom komputerowym ani modelom językowym. Dla codziennej pracy urzędu ma to zresztą ograniczone znaczenie: decyzje, postanowienia, zaświadczenia i inne typowe dokumenty urzędowe polskie prawo wyłącza z ochrony autorskiej niezależnie od tego, kto je napisał. Za treść każdego dokumentu i tak odpowiada urzędnik, który go podpisał.

Co polskie prawo autorskie mówi o treściach generowanych przez AI

Ustawa z dnia 4 lutego 1994 r. o prawie autorskim i prawach pokrewnych (t.j. Dz.U. z 2022 r. poz. 2509) definiuje utwór jako każdy przejaw działalności twórczej o indywidualnym charakterze. Twórcą w rozumieniu tej ustawy może być wyłącznie człowiek, osoba fizyczna. Nie ma przepisu, który przyznawałby prawa autorskie programowi komputerowemu, modelowi AI ani firmie, która ten model udostępnia.

Co to oznacza w praktyce? Tekst wygenerowany w całości przez ChatGPT, Microsoft Copilota czy Gemini nie jest niczyją własnością w sensie prawa autorskiego. Urząd korzystający z takiego tekstu nie narusza niczyich praw. Ale też nie może zakazać innej gminie skopiowania tej samej treści.

Inaczej wygląda sytuacja, gdy pracownik urzędu napisał prompt, przeredagował wynik, uzupełnił o konkretne ustalenia, zdecydował o strukturze i doborze słów. Wtedy jego wkład twórczy może wystarczyć, żeby mówić o tym, że stworzył utwór. To nie jest pytanie techniczne, tylko ocena, jak duży był ludzki wkład. Zdarza się, że referent spędza dwie godziny na przerabianiu draftu AI i efekt końcowy jest już przejawem jego własnej twórczości.

Producentom narzędzi AI, jak OpenAI, zależy na tym, żeby użytkownicy mogli korzystać z wygenerowanych treści. W warunkach korzystania z ChatGPT OpenAI wskazuje, że prawa do wygenerowanych treści przysługują użytkownikowi. To jednak zapis umowny, nie prawo autorskie w polskim rozumieniu. Właściciel narzędzia może przekazać możliwość korzystania z treści, ale nie może nadać ochrony prawnoautorskiej czemuś, czego polskie prawo jej nie przyznaje.

Urzędowe dokumenty i tak nie podlegają ochronie autorskiej

Artykuł 4 ustawy o prawie autorskim wymienia wprost kategorie treści, które w ogóle nie podlegają ochronie. Dwa pierwsze punkty tego przepisu obejmują akty normatywne i ich urzędowe projekty oraz urzędowe dokumenty, materiały, znaki i symbole.

W praktyce oznacza to, że decyzja administracyjna, postanowienie w postępowaniu KPA, zaświadczenie, zarządzenie wójta lub burmistrza, uchwała rady gminy, regulamin organizacyjny, protokół z posiedzenia komisji, zawiadomienie o wszczęciu postępowania: żaden z tych dokumentów nie był i nie będzie objęty prawem autorskim, niezależnie od tego, czy napisał je referent, czy wygenerował AI.

Typowo wygląda to tak: referent otwiera narzędzie AI, wkleja stan faktyczny sprawy, prosi o projekt decyzji odmownej dotyczącej podziału nieruchomości, dostaje szkic, sprawdza, uzupełnia o konkretne ustalenia z akt i podpisuje. Ten dokument nie miałby ochrony autorskiej nawet gdyby referent napisał go sam od zera, bo decyzja administracyjna po prostu nie jest "utworem" w rozumieniu ustawy. Ochrona autorska jej nie dotyczyła, nie dotyczy i dotyczyć nie będzie.

To ważna informacja dla urzędów, które ostrożnie podchodzą do AI. Obawa, że "AI napisało i to nie jest nasz dokument", jest przy typowych pismach urzędowych bezzasadna z prawnego punktu widzenia.

Gdzie prawa autorskie mają znaczenie przy codziennej pracy urzędu

Poza urzędowymi dokumentami urząd wytwarza też inne treści. Tu warto podejść do sprawy uważniej.

  • Materiały promocyjne i informacyjne: foldery, broszury, teksty na stronie gminy, posty w mediach społecznościowych, scenariusze filmów. Jeśli napisał je pracownik, prawa autorskie mogą należeć do urzędu jako pracodawcy. Jeśli napisało je AI bez istotnej redakcji ludzkiej, nie chroni ich nikt.
  • Strategie i programy: Strategia Rozwoju Gminy, Program Ochrony Środowiska, Lokalna Strategia Rozwiązywania Problemów Społecznych, Gminny Program Profilaktyki i Rozwiązywania Problemów Alkoholowych. Przy tych dokumentach ochrona zależy od stopnia twórczego wkładu człowieka, który je redagował i kształtował.
  • Treści na BIP: opisy przetargów napisane z myślą o informowaniu, aktualności, regulaminy konkursów. Część może być urzędowymi dokumentami wyłączonymi z ochrony, część nie.
  • Grafiki i infografiki: logo gminy, grafiki do kampanii, ilustracje na stronę. Generowane przez AI grafiki nie mają ochrony autorskiej, ale mogą zawierać elementy, do których prawa ma właściciel modelu lub inny podmiot, zależnie od warunków korzystania z narzędzia.

Praktyczne ryzyko nie polega tu na tym, że ktoś pozwie urząd za naruszenie praw autorskich. Polega na czymś innym. Dwie gminy, które użyły tego samego modelu AI z podobnym poleceniem przy tworzeniu Strategii Rozwoju, mogą opublikować niemal identyczny tekst. W kilku krajach Europy Zachodniej zdarzyło się to przy strategicznych dokumentach i natychmiast wyszło na jaw przy prostym porównaniu. Dla gminy to sytuacja wstydliwa, nawet jeśli nie jest naruszeniem prawa.

Czy musimy informować mieszkańców, że dokument napisało AI

To osobne pytanie od prawa autorskiego, ale pojawia się przy tej samej okazji.

Rozporządzenie AI Act, które obowiązuje w Polsce od 2024 r., nakłada obowiązek przejrzystości na systemy AI wysokiego ryzyka. W administracji publicznej do tej kategorii mogą trafić systemy wspomagające podejmowanie decyzji, które bezpośrednio dotyczą praw konkretnych osób. Mowa o sytuacjach, gdy AI pomaga ocenić wniosek, zakwalifikować go do programu wsparcia albo zaproponować treść decyzji odmownej w sprawie konkretnego mieszkańca.

Ale większość codziennego użycia AI w urzędzie to narzędzia drafterskie: AI sugeruje sformułowania, sprawdza styl, generuje pierwsze zdania. Takie zastosowania nie wchodzą automatycznie w kategorie wysokiego ryzyka i nie wymagają informowania przy każdym dokumencie.

Dobra praktyka, którą widzimy u klientów, którzy mają to poukładane: wewnętrzna polityka AI określa, przy jakich rodzajach dokumentów pracownik ma dopisać adnotację o wsparciu AI, a przy jakich to niepotrzebne. Nie ma jednej odpowiedzi dla wszystkich urzędów, bo zakres użycia AI jest różny. Ale brak jakichkolwiek wewnętrznych zasad to proszenie się o pytania, na które nie ma gotowej odpowiedzi.

Ryzyko, o którym rzadko się mówi przy AI w urzędzie

Merytorycznie groźniejsze niż pytanie o prawa autorskie są dwa inne ryzyka, które warto mieć z tyłu głowy przy wdrożeniu.

Pierwsze to błędy merytoryczne w treści wygenerowanej przez AI. Model językowy może wygenerować tekst, który brzmi przekonująco, ale zawiera błędne powołanie przepisu, nieistniejący paragraf albo nieprawdziwy opis procedury. W decyzji administracyjnej taki błąd może być podstawą do uchylenia przez SKO albo WSA. Urzędnik, który podpisał decyzję z błędem, nie może powiedzieć "AI napisało, nie sprawdziłem". Odpowiedzialność jest i pozostaje po stronie człowieka. Zawsze.

Drugie to wiarygodność dokumentów strategicznych. Jeśli gmina zamówiła u zewnętrznej firmy Strategię Rozwoju i okaże się, że 90% tekstu pochodzi z AI bez istotnej redakcji, mieszkańcy i radni mają prawo zapytać, za co gmina zapłaciła. Nie chodzi tu o prawa autorskie, ale o jakość zarządzania i uczciwość wobec tych, którzy finansują urząd z podatków.

Jak ułożyć wewnętrzne zasady, żeby to działało porządnie

Nie trzeba od razu pisać rozbudowanego regulaminu. Kilka prostych ustaleń wystarczy na dobry start.

  • AI jako narzędzie przy dokumentach urzędowych: Referent może używać AI do tworzenia projektów decyzji, pism, odpowiedzi. Ma obowiązek przeczytać, sprawdzić, poprawić i podpisać. Podpisanie oznacza przejęcie odpowiedzialności za treść, bez wyjątków.
  • Materiały promocyjne i strategiczne: Przy tekstach, które będą sygnowane jako dzieło urzędu lub konkretnej osoby, warto dokumentować wkład ludzki. Notatka "tekst AI, zredagowany przez x, zatwierdził y" jest wystarczająca na wypadek pytań. Przy dużych zleceniach zewnętrznych, jak strategie czy programy, zapisać w umowie, że za twórczą redakcję odpowiada wykonawca i do niego należą ewentualne prawa autorskie do efektu końcowego.
  • Decyzje dotyczące konkretnych osób: Gdy AI wspiera ocenę wniosku lub sugeruje rozstrzygnięcie, odnotować to w aktach sprawy. AI Act może tego wymagać formalnie w określonych przypadkach, ale nawet bez wymogu prawnego to dobra praktyka, która chroni urząd przy ewentualnym odwołaniu lub skardze do WSA.

U jednego z klientów, z którym pracujemy, wdrożenie AI przy korespondencji urzędowej zaczęło się od prostej tabeli w Excelu: typ dokumentu, czy AI może pomagać, kto sprawdza, kto zatwierdza. Brzmi prosto, bo jest proste. Dało pracownikom jasne zasady bez konieczności każdorazowego pytania kierownika o to, czy "wolno".

Jeśli chcecie zobaczyć, jak inne polskie urzędy ułożyły te kwestie w praktyce, zerknijcie na realne wdrożenia. A jeśli wolelibyście zacząć od rozmowy o tym, co ma sens akurat u Was i jak bezpiecznie wprowadzić AI do codziennej pracy biura, zapraszamy na bezpłatny audyt.

Najczęstsze pytania

Czy ChatGPT może być wymieniony jako współautor decyzji administracyjnej?

Nie. Polskie prawo autorskie przewiduje, że twórcą może być wyłącznie człowiek, osoba fizyczna. ChatGPT ani żaden inny model AI nie może być wpisany jako autor ani współautor żadnego dokumentu, urzędowego ani innego.

Czy jeśli urząd opublikuje tekst wygenerowany przez AI, może go ktoś skopiować bez zgody?

Tak. Treść wytworzona wyłącznie przez AI nie jest objęta prawem autorskim, więc nikt nie może zakazać innym jej kopiowania. Jeśli jednak pracownik urzędu istotnie przeredagował i uzupełnił tekst AI, ten redagowany fragment może już korzystać z ochrony jako wyraz jego twórczości.

Czy firma, która napisała dla gminy strategię przy pomocy AI, może zastrzec do niej prawa autorskie?

Zależy od stopnia ludzkiego wkładu twórczego. Jeśli firma jedynie wygenerowała tekst bez istotnej redakcji, nie ma podmiotu, któremu prawo autorskie mogłoby przysługiwać. Jeśli pracownicy firmy twórczo opracowali materiał, prawa mogą im przysługiwać. W umowie z wykonawcą warto wprost określić, kto ma prawa do efektów pracy.

Czy AI Act nakłada na urzędy obowiązek informowania mieszkańców przy każdym użyciu AI?

Nie przy każdym. Obowiązek informowania dotyczy przede wszystkim systemów AI wysokiego ryzyka, które wpływają na indywidualne prawa i decyzje wobec konkretnych osób. Używanie AI do draftu pisma czy sprawdzenia gramatyki nie wchodzi automatycznie w ten obowiązek.

Kto odpowiada za błąd w decyzji administracyjnej, którą napisało AI?

Odpowiada urzędnik lub organ, który tę decyzję wydał i podpisał. Powołanie się na to, że projekt sporządziło AI, nie zwalnia z odpowiedzialności prawnej ani dyscyplinarnej. Dlatego każdy projekt AI musi być sprawdzony przez człowieka przed podpisaniem.

Opracowanie: zespół redAi z wykorzystaniem narzędzi AI.

Bezpłatny audyt

Chcecie sprawdzić, jak AI rozwiąże to u Was?

Bezpłatny audyt potrzeb i pokaz działającego wdrożenia. Bez zobowiązań.

Może Was też zainteresować